Done piblik ak Open Data
Open Data a se yon mouvman ki mande pou louvri epi mete disponib pou tout moun done ke aktè piblik ak prive yo pwodwi. Li te kòmanse nan peyi Angletè ak Etazini nan kòmansman ane 2000 yo, epi li chita sou lide ke kèk done, sitou sa ki soti nan administrasyon piblik la ak kolektivite yo, se yon richès kolektif ki dwe aksesib pou tout moun.
Prensip ki defini yon done kòm vrèman "ouvè" yo dekri nan Open Definition , vèsyon konplè a (2.1) disponib sou Open Definition 2.1. Yon done oswa yon kontni konsidere kòm « ouvè » lè nenpòt moun kapab itilize li, re-itilize li oswa pataje li libman, men sou kondisyon ke yo respekte sous la.
Open Data gen de dimansyon :
- Ouvè sou plan legal : yo fè pati domèn piblik la oswa yo sèlman dwe respekte kèk kondisyon itilizasyon byen senp epi fleksib.
- Ouvè sou plan teknik : yo pibliye nan fòma elektrònik ke machin ka li, de preferans nan fòma ki pa pwopriyetè, epi ki aksesib libman sou yon sèvè piblik san okenn restriksyon ak aksè.
Twa egzijans Open Definition an
Open Definition eksplike sa ki dwe respekte pou pale de ouvèti nan sans strik la (done oswa kontni). Tèks ofisyèl la, vèsyon konplè 2.1, disponib sou opendefinition.org. Twa prensip ki anba yo rezime sa ki pi enpòtan yo.
-
Disponibilite ak aksè
Done yo dwe disponib nan totalite yo, a yon pri repwodiksyon rezonab, de preferans pa telechajman sou Entènèt. Fòma a dwe pratik epi modifyab.
-
Reitilizasyon ak redistribisyon
Kondisyon yo dwe pèmèt re-itilizasyon ak redistribisyon, epi melanj ak lòt seri done.
-
Patisipasyon inivèsèl
Nenpòt moun dwe kapab itilize, re-itilize ak redistribiye done yo, san diskriminasyon pa domèn aktivite ni pa kategori itilizatè. Restriksyon « ki pa komèsyal » oswa ki limite a yon sèl itilizasyon (pa egzanp « rezève pou edikasyon ») pa konpatib ak egzijans sa a.
Lisans ouvè
Yon lisans ouvè defini dwa yo bay piblik la sou yon seri done : posibilite pou re-itilize li, pataje li oswa site li, ansanm ak kèk kondisyon yo dwe respekte.
Enstitisyon yo pibliye jeneralman de dokiman konplemantè : yon rezime an lang kouran, pou pèmèt nenpòt itilizatè konprann rapidman dwa li yo, ak yon tèks jiridik konplè, ki fè la lwa lè gen konfli oswa itilizasyon pwofesyonèl.
Twa egzanp ki souvan itilize pou done piblik yo : lisans Creative Commons yo (CC BY, CC0) epi Open Database Licence (ODbL) ki soti nan Open Data Commons.
- CC BY (Creative Commons Attribution) : done yo ka itilize libman, modifye epi pataje ankò, fòk ou mansyone sous orijinal la.
- CC0 (Creative Commons Zéro) : otè a renonsa sou dwa li yo nan mezi maksimòm lalwa pèmèt, pou mete done yo nan domèn piblik la epi retire tout obligasyon ki anpeche reitilizasyon.
- ODbL (Open Database Licence) : fèt espesyalman pou baz done, li otorize itilizasyon ak modifye, fòk ou kredite sous la epi pataje tout baz ki soti ladan l anba menm lisans an.
Benefis Open Data
Benefis Open Data yo anpil epi yo konsène sitou administrasyon yo, ekonomi an, sosyete a ak sektè prive a.
- Efikasite administrasyon yo : lè yo pataje done yo ant aktè epi sektè yo, sa ede amelyore sèvis piblik la, idantifye depans ki pa nesesè yo oswa ki double, epi reponn pi vit gras a enfòmasyon ki aksesib epi ajou.
- Kwasans ekonomik : Lè li pi fasil pou jwenn aksè ak enfòmasyon epi konesans sa ankouraje inovasyon, jenere nouvo sèvis ak modèl biznis, epi ranfòse compétitivité biznis yo.
- Transparans ak patisipasyon sitwayen yo : sosyete sivil la jwenn pi bon vizibilite sou aksyon leta epi plis chans pou patisipe, sa ki favorize kolaborasyon ak inovasyon sosyal.
- Konpetans ak travay ki evolye : devlopman Open Data a kreye plis demann pou moun ki espesyalize nan analiz done, vizyalizasyon ak jesyon enfòmasyon.
- Kalite desizyon piblik yo : lè yo itilize done ki prèske an tan reyèl, sa senplifye aksè a enfòmasyon epi li eklere pwosesis pou pran desizyon yo, kidonk li amelyore pertinans ak vitès desizyon yo.
Pou sitwayèn yo, aksè lib a done piblik yo amelyore lavi chak jou itilizatè yo, kit se pou yo ekonomize tan nan dèmach yo, pi byen enfòme yo oswa benefisye sèvis ki adapte a bezwen yo.